مصوبه تأسیس کنگره آزادی ایران
هدف، مأموریت و ساختار
مصوب ۲۸ فروردین ۱۴۰۵، آخرین تغییرات ۲۱ تیر ۱۴۰۵
ماده ۱: هدف و مأموریت کنگره
۱. هدف کنگره آزادی ایران («کنگره») ایجاد بستری برای هماهنگی، گفتوگو و همکاری میان احزاب، افراد، نهادها و سازمانهای دموکراسیخواه و کثرتگرای ایرانی است تا زمینه آزادی ایران از هرگونه استبداد و استقرار حکومتی مبتنی بر دموکراسی کثرتگرا، آزادیهای اساسی و حقوق بشر فراهم شود.
۲. کنگره با پاسداری از ارزشهای آزادی، دموکراسی سکولار و کثرتگرایی، میکوشد شبکههایی مبتنی بر اعتماد و همکاری میان نیروهای دموکراسیخواه ایجاد کند. همچنین با حفظ ارتباط مستمر با فعالان داخل کشور، در پی آن است که به شکلگیری روندی مسئولانه برای گذار از جمهوری اسلامی به نظمی دموکراتیک، مبتنی بر حق تعیین سرنوشت جامعه متکثر ایران یاری رساند.
۳. کنگره با تأکید بر یکپارچگی سرزمینی ایران باور دارد که احترام و استحکام این اصل در گرو تحکیم بنیانهای همبستگی ملی و تأمین مشارکت فراگیر تمامی بخشهای جامعه ایران است.
۳/۱. کنگره با بهرسمیت شناختن تکثر هویتی و تنوع فرهنگی جامعه ایران، خود را متعهد به تلاش برای تضمین مشارکت مؤثر و نمایندگی عادلانه تمامی جوامع (از جمله فارس، تُرک، کُرد، بلوچ، عرب، ترکمن و غیره) و نیز اقلیتهای زبانی و مذهبی در تمامی سطوح حکمرانی و تصمیمسازی میداند. در این راستا، با اتکا به بهترین رویهها و استانداردهای جهانی، از جمله چارچوبهای بینالمللی مرتبط با حقوق اقلیتها و مردمان بومی، در پی تدوین و ترویج راهکارهای عملی برای رفع هرگونه تبعیض و تمرکز انحصاری قدرت و منابع، و احقاق حقوق سیاسی، اداری و فرهنگی جوامع هویتی داخل ایران خواهد بود. بخشی از احزاب و اعضای کنگره، فدرالیسم را نظام مطلوب آینده ایران میدانند. کنگره متعهد است با بررسی این مدل حکمرانی، به نزدیککردن دیدگاههای مختلف در جهت رفع تمرکز و توزیع قدرت در آینده ایران کمک نماید.
۴. کنگره آزادی ایران همچنین میکوشد از طریق گفتوگو و تعامل میان طیف گستردهای از گروههای سیاسی و مدنی، در داخل و خارج از کنگره، سازوکارهایی قابل قبول برای تسهیل فرایند گذار طراحی کند؛ سازوکارهایی که از انسداد سیاسی، خشونت داخلی و فروپاشی نهادی جلوگیری کرده و زمینه شکلگیری نهادهای دموکراتیک مستقل، مبتنی بر عاملیت مردمان ایران را فراهم آورد.
[لطفاً نظریه اقلیت راجع به اصلاح بندهای ۱ تا ۴ را در آرشیو مطالعه کنید.]
۵. کنگره در پی آن است که از طریق طرح و هماهنگی پروژههای مشترک داوطلبانه، گفتوگوهای ساختارمند و تلاش برای صورتبندی و یافتن راهحل درباره اختلافات اساسی، به تدریج به سازوکاری برای تصمیمسازی مشترک راجع به مسائل کلیدی حکمرانی دست یابد؛ سازوکاری که از چنان مشروعیت و سرمایه اجتماعی برخوردار باشد که حتی اعضای اقلیت مخالف نیز خود را متعهد به احترام به تصمیمات آن بدانند.
۶. کنگره آزادی ایران خود را یک نهاد انحصاری و جایگزین اراده مردم و یا نهادهای منتخب آینده نمیداند، بلکه بستری برای گفتوگو، همکاری، اعتمادسازی، تمرین تعامل و مصالحه و ترویج آزادیخواهی و کثرتگرایی است.
ماده ۲: مجمع کنگره آزادی ایران
۷. مجمع کنگره آزادی ایران («مجمع»، «مجمع کنگره») بالاترین رکن کنگره آزادی ایران است. مجمع پلتفرم گفتوگو، طرح پروژههای مشترک و تصمیمگیری در خصوص موضوعات اصلی کنگره بین فعالان سیاسی و مدنی خواهد بود. همچنین مجمع خطمشیهای اصلی و سیاستهای کلی کنگره را مشخص میکند.
۸. مجمع میتواند تا ۱۰۰ عضو داشته باشد که به ترتیب زیر تعیین خواهد شد:
اولین دوره مجمع برای مدت سه ماه تشکیل میشود و شامل افرادی است که دعوت کنگره برای شرکت در نخستین همایش را پذیرفتهاند و در نظرسنجی ارائه شده توسط کنگره بیش از یک بار به عنوان گزینه مناسب برای عضویت در مجمع معرفی شدهاند. اعضای اصلی شورای هماهنگی (مؤسس) نیز به این ترکیب افزوده خواهند شد.
پس از این دوره، انتخابات مجمع هر شش ماه یک بار، بر اساس گروههای عضویت («گروه») هشتگانه زیر و با توجه به سهمیهای که به هر گروه اختصاص مییابد، برگزار خواهد شد. هر فرد میتواند در گروهی که عضو آن است و در قالب سهمیه آن گروه خود را کاندیدای عضویت در مجمع کند. سهمیه هر گروه در آییننامه مربوطه تعیین خواهد شد.
-
۱. فعالان سیاسی و حزبی
-
۲. فعالان صنفی و مدنی
-
۳. زنان و فعالان برابری جنسیتی
-
۴. حقوقدانان و فعالان حقوق بشری
-
۵. دانشگاهیان و جامعه فرهنگی
-
۶. کارآفرینان و جامعه اقتصادی
-
۷. سیاستمداران ایرانی در جامعه بینالملل
-
۸. فعالان محیط زیست و توسعه پایدار
۹. هیئت رئیسه مجمع در اول هر دوره مجمع توسط اعضای مجمع انتخاب میشود. هیئت رئیسه ۵ عضو خواهد داشت و مسئول تعیین دستور جلسه و مدیریت جلسات مجمع خواهد بود. حدود اختیارات و وظایف هیئت رئیسه، به غیر از آنچه در این سند آمده، توسط مجمع مشخص خواهد شد. هیئت رئیسه مجمع، مسئول نظام فرایندی مجمع است و نه ریاست کنگره یا سخنگوی سیاسی آن.
۱۰. هر کدام از اعضای مجمع میتوانند درخواست طرح موضوع در جلسات مجمع را به هیئت رئیسه ارائه دهند. هیئت رئیسه مجمع بر مبنای اولویت نسبت به تنظیم دستور جلسه اقدام میکند. همینطور ۵٪ از اعضای کنگره میتوانند با امضای مشترک، یک موضوع را برای طرح در جلسه مجمع به هیئت رئیسه اعلام کنند. اگر ۲۰٪ از اعضای مجمع و یا ۲۰٪ کل اعضای کنگره خواستار طرح موضوعی باشند هیئت رئیسه موظف است پس از دریافت کتبی چنین درخواستی آن را در اولین جلسه بعدی در دستور کار جلسه مجمع قرار دهد. در صورت تقاضای بررسی یک دستور به صورت فوری توسط ۵۰٪ اعضای مجمع یا کنگره، هیئت رئیسه موظف به تشکیل جلسه مجمع در اولین زمان ممکن و بررسی موضوع مربوطه خواهد بود.
۱۱. اعضای غیرفعال مجمع طبق رویهای که خود مجمع تصویب خواهد کرد از مجمع خارج و اعضای جانشین توسط گروه مربوطه معرفی خواهند شد.
۱۲. حداقل ۳۰ درصد از اعضای مجمع باید از زنان باشند و این درصد مطابق شرایطی که مجمع تعیین میکند به ۵۰ درصد میرسد.
۱۳. مجمع متعهد است شرایطی را فراهم کند که ذینفعان همه اتنیکها، زبانها، مذاهب، مناطق و گرایشهای سیاسی و مدنی کشور بدون تبعیض در کنگره و به تبع آن در مجمع حضور داشته باشند.
۱۴. مجمع به طور عادی هر ماه یک بار و در شرایط خاص به ترتیبی که خود مجمع مشخص خواهد کرد تشکیل جلسه خواهد داد.
۱۵. جلسات مجمع با حضور ۴۰٪ اعضا رسمیت پیدا میکند. تصمیمات مجمع با رأی اکثریت حاضران تصویب خواهد شد. هر کرسی در هر دوره ششماهه میتواند از یک رأی منفی ویژه برای موضوعات استفاده کند. اگر ۳۰٪ حاضران و ۲۵٪ کل کرسیها از این حق استفاده کنند، مصوبه رد خواهد شد. در صورتی که موضوعی که یک بار توسط یک کرسی با رأی منفی ویژه مواجه شده، بار دیگر بدون تغییر معنادار در مجمع برای رأیگیری مطرح شود، رأی منفی آن کرسی در حساب رأی منفی ویژه آن شمرده نمیشود. تشخیص «بدون تغییر معنادار بودن» با مجمع خواهد بود.
۱۶. فراکسیونهای مجمع، گروههایی از اعضای مجمع هستند که داوطلبانه و بر اساس اشتراک در دیدگاههای سیاسی، تحلیلی یا برنامهای، با هدف هماهنگی مواضع و پیشبرد ابتکارات مشترک در درون کنگره شکل میگیرند. فراکسیونها رهبری سیاسی جناحهای مختلف کنگره را در داخل آن و فضای عمومی شکل میدهند. فعالیت فراکسیونها و اعضای آن نباید به انسجام کنگره و نقش پلتفرمی آن ضربه بزند. فراکسیونها نمیتوانند به نمایندگی از طرف کل کنگره موضعگیری کنند.
۱۷. تمام افراد و سازمانهای ایرانی که خود و شخصیتهای تحت کنترلشان به تأیید ۲ نفر از اعضای کنگره به کثرتگرایی و حقوق اساسی دیگران ملتزم هستند میتوانند طبق ضوابط مجمع به عضویت کنگره و یکی از گروههای عضویت درآیند. گروههای عضویت، مسئول تبلیغ و ترویج ارزشهای کنگره، جذب اعضای جدید، گسترش شبکه و حفظ همبستگی بین اعضا هستند. در انتخابات اعضای مجمع، از هر گروه به اندازه سهمیه مندرج در بند ۸، نماینده به مجمع معرفی میشود.
۱۸. رویههای کاری و انتخابات داخل گروهها با پیشنهاد خود گروهها و با تأیید و تدوین آییننامهای که در شورای مرکزی تصویب خواهد شد تنظیم میشود. در صورت ارائه لایحه توسط چهار گروه به طور مشترک، شورای مرکزی موظف است آن لایحه را با درج نظر خود برای طرح و تصویب در مجمع ارائه نماید.
۱۹. گروه فعالان سیاسی، علاوه بر سایر کارکردها و فعالیتهای مذکور در این سند، کمیسیون تشکلهای سیاسی، که متشکل از نمایندگان احزاب و تشکلهای سیاسی و ۵ نفر از افراد تسهیلگر و با سابقه میانجیگری موفق هستند، را تشکیل میدهد. معیارهای دعوت از تشکل سیاسی با تدوین در گروه فعالان سیاسی و تأیید در شورای مرکزی تعیین خواهند شد. کمیسیون تشکلهای سیاسی ضمن هماهنگی فعالیتهای تشکلها و احزاب سیاسی و طرح و اجرای پروژههای مشترکی که مرتبط با اهداف و مأموریتهای کنگره باشد، میتواند از طریق شورای مرکزی، لوایحی را برای تصویب به مجمع بفرستد. لوایح ارسالی از کمیسیون تشکلهای سیاسی باید با فوریت متناسب و با الحاق نظر شورای مرکزی در مجمع بررسی شود. مجمع میتواند برای بررسی موضوعات مختلف، کمیسیونهای دیگری ایجاد نماید.
۲۰. فعالیت گروههای عضویت باید به صورتی باشد که ورود و مشارکت افراد و سازمانهای جدید تشویق شود و راهیابی و نقشآفرینی افراد جدید بر مبنای شایستگی به تمام سطوح کنگره به راحتی امکانپذیر باشد.
۲۱. ادعاهای نقض حقوق مرتبط با کنگره و موضوع و فعالیتهای آن، چه از سوی اعضای کنگره و چه از سوی افراد خارج از کنگره، در کمیسیون حقوقی که توسط گروه حقوقدانان تشکیل خواهد شد قابل رسیدگی است. ترکیب و شیوه کار این کمیسیون به تصویب مجمع میرسد و آرای آن برای کنگره لازمالاجرا است.
۲۲. مجمع تنها در خصوص لوایح ارسالی از سوی شورای مرکزی و طرحهایی که به صورت کتبی تدوین و به تأیید ۲۰٪ اعضای مجمع یا اعضای کنگره رسیده است رأیگیری میکند. در سایر موارد دستور جلسهها تنها به منظور بحث و بررسی موضوعات مختلف و ارائه گزارش خواهد بود.
۲۳. در تمامی تصمیمات رسمی مجمع، در صورتی که حداقل ۳۰٪ از اعضای مجمع دارای نظر مخالف باشند، حق دارند نظریه اقلیت خود را ظرف یک روز پس از اعلام نتیجه رأیگیری به صورت مکتوب به هیئت رئیسه ارسال نمایند و هیئت رئیسه موظف به ثبت این نظر به پیوست رأی اصلی خواهد بود. نظریات اقلیت جزء مستندات رسمی کنگره است و در صورت لزوم همراه با مصوبه منتشر خواهد شد.
۲۴. مشروح مذاکرات مجمع، گزارشهای نهایی مشورتها و مصوبات آن در دبیرخانه کنگره ثبت شده و به صورت عمومی منتشر خواهد شد. هیئت رئیسه میتواند در موارد حساس و مطابق آییننامه مصوب مجمع، جلسات را به صورت غیرعلنی برگزار کند.
ماده ۳: شورای مرکزی
۲۵. اعضای شورای مرکزی ۱۳ نفر هستند که توسط مجمع کنگره و از میان اعضای آن انتخاب میشوند. با نظر گروه فعالان سیاسی و با توجه به تنوع و شمولیت حضور احزاب و تشکلهای سیاسی، تا سقف ۵ نفر از اعضای شورای مرکزی از میان کاندیداهای (حداقل ۸ نفر) معرفی شده توسط کمیسیون تشکلهای سیاسی و با رأیگیری در مجمع انتخاب میشوند. سایر اعضا از میان اعضایی که توسط ۱۰ عضو دیگر مجمع برای این سمت توصیه شده باشند با رأیگیری انتخاب خواهند شد.
۲۶. شورای مرکزی مسئول تصمیمگیری در خصوص فعالیتهای سیاسی و اجرایی کنگره برای پیشبرد اهداف آن در قالب خطمشی و اهداف اعلام شده توسط مجمع خواهد بود. شورای مرکزی میتواند از طرف کنگره اعلام موضع کند و باید در خصوص تمام مواضع و فعالیتهای خود به مجمع پاسخگو باشد.
۲۷. شورای مرکزی موظف است شرایط احراز هویت متقاضیان عضویت و همچنین امکان مشارکت امن متقاضیان عضویت غیرعلنی، مخصوصاً از داخل ایران، را با راهحلهای فناورانه به طریقی فراهم کند که ضمن جلوگیری از اختلال و تقلب در سیستم، امکان گسترش شبکه اعضا به صورت امن مهیا گردد.
۲۸. مجمع میتواند اعضای شورای مرکزی یا کل آن را مطابق آییننامه مصوب مجمع استیضاح و از کار برکنار کند.
۲۹. تعیین استراتژیهای سیاسی و سیاستگذاری در خصوص مسائل روز و اتفاقات سیاسی مطابق اهداف و سیاستهای تعیین شده مجمع بر عهده این شورا است. شورای مرکزی، همچنین مسئول تأیید آییننامههای کاری و هماهنگی کلیه فعالیتهای گروهها و کمیسیونها و اطمینان از انطباق فعالیت آنان با اهداف و مأموریت کنگره است.
۳۰. شورای مرکزی موظف است نظام مدیریت خود را مشخص کرده و حدود اختیارات و مسئولیت اعضا را تعیین کند. صورتجلسات شورای مرکزی در دبیرخانه کنگره ثبت خواهد شد.
۳۱. شورای مرکزی هر هفته یک بار تشکیل جلسه خواهد داد. در مواقع ضروری با تصمیم رئیس یا تقاضای یکسوم اعضا، جلسه شورا تشکیل خواهد شد.
۳۲. شورای مرکزی یک نفر را به عنوان مدیر اجرایی برای مدیریت سازمان اجرایی کنگره انتخاب میکند.
۳۳. شورا موظف است در ابتدای هر جلسه مجمع گزارشی شفاف از فعالیتهای خود به مجمع ارائه کند.
ماده ۴: سازمان اجرایی
۳۴. مدیر اجرایی مسئول ایجاد و مدیریت سازمان اجرایی، تجهیز منابع، اجرای مصوبات مجمع و شورای مرکزی است.
۳۵. حدود اختیارات و مسئولیتهای مدیر اجرایی توسط شورای مرکزی تعیین میشود.
۳۶. مدیر اجرایی موظف است به طور دورهای گزارش فعالیتهای خود را به شورای مرکزی و مجمع ارائه نماید.
۳۷. سازمان اجرایی موظف است ضمن رصد فعالیتها و بازخوردهای فعالیت کنگره، پیشنهادهای عملیاتی و استراتژیک را در کارگروههای اجرایی زیرمجموعه تدوین کند و برای تأیید به شورای مرکزی ارسال نماید.
ماده ۵: هیئت نظارت
۳۸. اعضای هیئت نظارت ۵ نفر هستند که توسط مجمع انتخاب خواهند شد.
۳۹. اعضای شورای مرکزی، مدیران و مسئولان کنگره موظفاند به صورت ماهانه گزارش عملکرد خود را ارائه داده و به پرسشهای هیئت نظارت پاسخ دهند و مدارک مورد درخواست آنها را ارائه کنند. به منظور پایش کلی، هیئت نظارت میتواند نماینده یا نمایندگانی را جهت حضور به عنوان ناظر (بدون حق رأی، بدون صحبت و بدون اظهارنظر) در جلسات شورای مرکزی تعیین کند. حضور این نمایندگان منوط به اطلاع قبلی است. وظیفه هیئت نظارت بررسی انطباق فعالیتها با مصوبات مجمع است و شامل دخالت در امور اجرایی نمیشود.
۴۰. هیئت نظارت موظف است به صورت ماهانه گزارش بازرسی خود از فعالیت کنگره را در اختیار مجمع قرار دهد.
ماده ۶: اصل توسعه ارگانیک
۴۱. ساختار و مأموریت کنگره متناسب با میزان موفقیت و اعتمادسازی در مراحل اولیه، به صورت تدریجی توسعه پیدا خواهد کرد. کنگره تلاش میکند انعطافپذیر باقی بماند و از ساختارهای صلب و ایستا پرهیز کند. طراحی پیشنهادهای بازنگری و بهروزرسانی ساختار و آییننامهها از طریق یک کارگروه تخصصی انجام خواهد شد.
۴۲. این سند در تاریخ ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ توسط شورای هماهنگی کنگره آزادی ایران (مؤسس) به تصویب رسید. بدیهی است پس از تشکیل اولین دوره مجمع، شورای هماهنگی کنگره منحل خواهد شد و مجامع کنگره میتوانند نسبت به ترمیم و ارتقای این سند اقدام نمایند.
تعاریف
اعضای اصلی شورای هماهنگی (مؤسس): شورای هماهنگی کنگره متشکل از افرادی بود که در ۲۳ و ۲۴ فوریه در لندن توافق کردند در برپایی اولین همایش کنگره آزادی در ۲۸ و ۲۹ مارس با هم همکاری و مشارکت کنند. اعضای اصلی تمام کسانی هستند که به عنوان عضو اصلی آماده همکاری با شورای هماهنگی بودهاند. این شورا بعد از تشکیل اولین جلسه اولین دوره مجمع منحل خواهد شد.
کنگره آزادی ایران: شامل همه ارکان و فعالیتهایی است که تحت نام کنگره آزادی انجام میشود. وقتی از کنگره صحبت میشود، مجمع، شورای مرکزی، سازمان اجرایی و اعضای کنگره را به طور کامل شامل میشود.
اعضای کنگره: شامل همه افرادی است که بر مبنای الزامات این سند به عضویت کنگره درخواهند آمد بدون آنکه عضو مجمع یا هر کدام از ارکان دیگر کنگره باشند.
مجمع کنگره آزادی ایران («مجمع»، «مجمع کنگره»): بالاترین رکن مشورتی و تصمیمگیری کنگره است. خطمشی، اهداف و استراتژیهای کلان کنگره با تصویب مجمع مشخص میشوند. ساختار و فرایندهای اجرایی مجمع در ماده ۲ توضیح داده شده است.
اعضای مجمع: تعداد مشخصی (تا سقف ۱۰۰ نفر) از اعضای کنگره هستند که از دومین دوره مجمع با انتخابات توسط کلیه اعضای کنگره به روشی که در ماده ۲ توضیح داده شده به مجمع راه پیدا میکنند. در اولین دوره مجمع، اعضای مجمع به ترتیبی که در بند ۸ آمده است تعیین میشوند.
اولین دوره مجمع: یک دوره کوتاهمدت سهماهه است که برای شروع سریع کار کنگره و قبل از نهایی شدن فرایند عضوگیری و با استفاده از نظرات شرکتکنندگان در اولین همایش کنگره به ترتیبی که در بند ۸ مشخص شده است شکل میگیرد. شکلگیری دوره دوم مجمع به صورت انتخابی و با انتخابات میان کل اعضای کنگره خواهد بود.
گروه عضویت («گروه»): گروههای عضویت برای اطمینان از اینکه تمام اقشار جامعه دور میز تصمیمگیری حضور دارند و اعضای مجمع تنها با معیار «شهرت بیشتر» یا «تعداد رأی بیشتر» انتخاب نمیشوند شکل گرفتهاند. هر عضو کنگره میتواند در یکی از گروهها عضو شود و ضمن کمک به جذب افراد مرتبط با آن گروه، به عنوان یک کاندیدا در قالب سهمیه آن گروه در انتخابات مجمع شرکت کند. کارکرد و فعالیت گروهها در بندهای ۸، ۱۷ و ۱۸ توضیح داده شدهاند.
هیئت رئیسه مجمع: به ترتیبی است که در بند ۹ مشخص شده است.
نظریه اقلیت: بخشی از فرایند تصمیمسازی دموکراتیک در کنگره و تضمینکننده حفظ تکثر، شفافیت و تداوم مشارکت نیروهایی است که در یک تصمیم مشخص در اقلیت قرار گرفتهاند، بدون آنکه نظرشان به طور کامل برای عموم و در اسناد رسمی نادیده گرفته شود.
شورای مرکزی: به ترتیبی که در ماده ۳ تعریف شده است.
کمیسیون: تعدادی از اعضای کنگره هستند که بر مبنای این سند و با هماهنگی و نظارت شورای مرکزی نسبت به انجام فعالیتهای مشخص یا تصمیمسازی برای مجمع اقدام میکنند.
کمیسیون تشکلهای سیاسی: به ترتیبی که در بند ۱۹ تعریف شده است.
سازمان اجرایی: به ترتیبی که در ماده ۴ تعریف شده است.
دبیرخانه: مسئول ثبت و ضبط تمام اسناد و جلسات کنگره و ارسال و دریافت مکاتبات کنگره است و در سازمان اجرایی قرار میگیرد.