مصوّبه‌‌ی تأسیس کنگره‌ آزادی ایران

هدف کنگره‌ آزادی ایران («کنگره»)، ایجاد بستری برای هماهنگی، گفت‌وگو، و همکاری میان افراد، احزاب، نهادها و سازمان‌های دموکراسی‌خواه و کثرت‌گرای ایرانی است تا زمینه‌ی آزادی ایران از هرگونه استبداد و استقرار حکومتی مبتنی بر دموکراسی کثرت‌گرا، آزادی‌های اساسی و حقوق بشر فراهم شود.

این کنگره با پاسداری از ارزش‌های آزادی، دموکراسی‌ سکولار و کثرت گرایی، می‌کوشد شبکه‌ای بر مبنای اعتماد و همکاری میان نیروهای دموکراسی‌خواه ایجاد کند. همچنین کنگره در پی آن است که با حفظ ارتباط مستمر با فعالان داخل کشور به شکل‌گیری روندی مسئولانه برای گذار از جمهوری اسلامی به نظمی دموکراتیک و مبتنی بر حقوق اساسی تمامی شهروندان در ایران یاری رساند.

کنگره با تأکید بر یکپارچگی سرزمینی ایران و ضرورت مشارکت ذینفعان همه‌ی اتنیک‌ها، زبان‌ها، فرهنگ‌ها، و مناطق مختلف کشور در کلّیه‌ی سطوح حکمرانی، متعهّد است راهکارهایی عملی را برای رفع تمرکز قدرت و کاهش تبعیض و انحصار و مطابق با بهترین رویه‌های بین‌المللی تدوین و ترویج کند.

کنگره آزادی ایران همچنین تلاش می‌کند با گفت‌وگو و تعامل میان طیف گسترده‌ای از گروه‌های سیاسی و مدنی داخل و خارج از کنگره، سازوکارهایی قابل‌قبول برای تسهیل فرآیند گذار طرّاحی کند؛ سازوکارهایی که از انسداد سیاسی، خشونت داخلی، و فروپاشی نهادی جلوگیری کند و زمینه‌ی شکل‌گیری نهادهای دموکراتیک مستقل، مبتنی بر عاملیت مردم ایران فراهم آورد.

کنگره در پی آن است تا از طریق طرح و هماهنگی پروژه‌های مشترک داوطلبانه، گفت‌وگوهای ساختارمند، و تلاش برای صورت‌بندی و یافتن راه‌حل در زمینه‌ی اختلافات اساسی، به تدریج به سازوکاری مناسب برای تصمیم‌سازی مشترک راجع به‌ مسائل کلیدی حکمرانی دست یابد؛ سازوکاری که از چنان مشروعیت و سرمایه اجتماعی‌ای برخوردار باشد که حتّی اعضاء اقلیّت مخالف نیز خود را متعهّد به احترام به تصمیمات آن بدانند.

کنگره آزادی ایران خود را نهادی انحصاری و جایگزین اراده‌ی مردم و یا نهادهای منتخب آینده نمی‌داند؛ بلکه در تلاش برای فراهم آوردن بستری برای گفتگو، همکاری، اعتماد سازی، تمرین تعامل و مصالحه، و ترویج آزادی‌خواهی و کثرت‌گرایی است.

مجمع کنگره آزادی ایران («مجمع»، «مجمع کنگره»)، بالاترین رکن کنگره آزادی ایران است. مجمع، پلتفرمی برای گفتگو، طرح پروژه‌های مشترک، و تصمیم‌گیری در خصوص موضوعات اصلی کنگره میان فعالان سیاسی و مدنی خواهد بود. مجمع خط مشی اصلی و سیاست‌های کلّی کنگره را هم مشخص می‌کند.

مجمع می‌تواند تا ۱۰۰ عضو داشته باشد که با روند زیر انتخاب خواهد شد: اوّلین دوره‌ی مجمع، برای مدّت سه ماه تشکیل می‌شود و شامل افرادی است که دعوت کنگره را برای شرکت در نخستین همایش پذیرفتند و در نظرسنجی ارائه شده توسّط کنگره، بیش از یک بار به عنوان گزینه‌ی مناسب برای عضویت در مجمع معرفی شدند. اعضای اصلی شورای هماهنگی (مؤسس) نیز به این ترکیب افزوده خواهند شد. پس از این دوره، انتخابات مجمع، هر شش ماه یک‌بار، بر اساس گروه‌های عضویت («گروه») هفت‌گانه‌ی زیر و با توجّه به سهمیه‌ای که به هر گروه اختصاص می‌یابد، برگزار خواهد شد. هر فرد می‌تواند در گروهی که عضو آن است و در قالب سهمیه‌ی آن گروه، خود را برای عضویت در مجمع نامزد کند. سهمیه‌ی هر گروه در آیین‌نامه‌ی مربوطه تعیین خواهد شد.

1. فعالان سیاسی و حزبی
2. فعالان صنفی و مدنی
3. زنان و فعالان برابری جنسیتی
4. حقوقدانان و فعالان حقوق بشری
5. دانشگاهیان و جامعه‌ی فرهنگی
6. کارآفرینان و جامعه‌ي اقتصادی
7. سیاستمداران ایرانی در جامعه‌ی بین‌الملل

هیأت رئیسه‌ی مجمع در آغاز هر دوره‌ی مجمع و توسّط اعضای مجمع انتخاب می‌شود. هیأت رئیسه ۵ عضو خواهد داشت و مسئول تعیین دستور جلسه و مدیریت جلسات مجمع خواهد بود. حدود اختیارات و وظایف هیأت رئیسه، به جز آن‌چه در این سند آمده است، توسّط مجمع مشخص خواهد شد. هیأت رئیسه‌ی مجمع، مسئول نظم فرآیندی مجمع است و نه رئیس کنگره، یا سخنگوی سیاسی آن.

هر یک از اعضای مجمع می‌تواند درخواست طرح موضوع در جلسات مجمع را به هیأت رئیسه ارائه کند. هیأت رئیسه‌ی مجمع بر مبنای اولویت نسبت به تنظیم دستور جلسه اقدام می‌کند. همچنین ۵ درصد از اعضای کنگره می‌توانند با امضای مشترک، یک موضوع را برای طرح در جلسه‌ی مجمع به هیأت رئیسه اعلام کنند. اگر ۲۰ درصد از اعضای مجمع و یا ۲۰ درصد اعضای کنگره خواستار طرح موضوعی باشند، هیأت رئیسه موظّف است پس از دریافت کتبی چنین درخواستی آن را در اوّلین جلسه‌ی بعدی، در دستور کار جلسه‌ی مجمع قرار دهد. در صورت تقاضای بررسی یک دستور فوری توسّط ۵۰ درصد اعضای مجمع یا کنگره، هیأت رئیسه موظّف به تشکیل جلسه‌ی مجمع در اوّلین زمان ممکن و بررسی موضوع مربوطه خواهد بود.

اعضای غیر‌فعّال مجمع طبق روندی که خود مجمع تصویب خواهد کرد از مجمع، خارج و اعضای جانشین، توسّط گروه مربوطه معرّفی خواهند شد.

باید حدّ اقل ۳۰ درصد از اعضای مجمع را زنان تشکیل دهند و این درصد، مطابق شرایطی که مجمع تعیین می‌کند به ۵۰ درصد افزایش می‌یابد.

مجمع متعهّد است شرایطی را فراهم کند که ذینفعان همه‌ی اتنیک‌ها، زبان‌ها، مذاهب، مناطق و گرایش‌های سیاسی و مدنی کشور بدون تبعیض در کنگره و به تبع آن، در مجمع، حضور داشته باشند.

مجمع به طور عادّی هر ماه یک‌بار، و در شرایط خاص به ترتیبی که خود مجمع مشخص خواهد کرد تشکیل جلسه خواهد داد.

جلسات مجمع با حضور ۴۰ درصد اعضاء رسمیت پیدا می‌کند. تصمیمات مجمع با رأی اکثریت حاضران تصویب خواهد شد. هر کرسی، در هر دوره‌ی شش ماهه، می تواند از یک رأی منفی ویژه برای موضوعات استفاده کند. اگر ۳۰ درصد حاضران و ۲۵ درصد کلّ کرسی‌ها از این حق استفاده کنند، مصوّبه رد خواهد شد. اگر موضوعی یک بار توسّط یک کرسی با رأی ویژه منفی مواجه شود و بار دیگر بدون تغییر معنادار برای رأی گیری در مجمع مطرح شود، رأی منفی مجدّد آن کرسی در حساب رأی‌های منفی ویژه آن شمرده نمی‌شود. تشخیص «بدون تغییر معنادار بودن» با مجمع خواهد بود.

فراکسیون‌های مجمع، گروه‌هایی از اعضای مجمع هستند که به صورت داوطلبانه و بر اساس اشتراک در دیدگاه‌های سیاسی، تحلیلی، یا برنامه‌ای، با هدف هماهنگی مواضع و پیشبرد ابتکارات مشترک در درون کنگره ایجاد می‌شوند. فراکسیون‌ها رهبری سیاسی، جناح‌های مختلف کنگره را در داخل آن و در فضای عمومی تشکیل می‌دهند. فعالیت فراکسیون‌ها و اعضای آن نباید به انسجام کنگره و نقش پلتفرمی آن ضربه بزند. فراکسیون‌ها نمی‌توانند به نمایندگی از طرف کلّ کنگره موضع‌گیری کنند.

تمام افراد و سازمان‌های ایرانی که خود و شخصیت‌های تحت کنترل‌شان به تأیید ۲ نفر از اعضای کنگره رسیده‌اند و به کثرت‌گرایی و حقوق اساسی دیگران ملتزم هستند، می‌توانند طبق ضوابط مجمع به عضویت کنگره و یکی از گروه‌های عضویت درآیند. گروه‌های عضویت، مسئول تبلیغ و ترویج ارزش‌های کنگره، جذب اعضای جدید، گسترش شبکه، و حفظ همبستگی بین اعضای هستند. در انتخابات اعضای مجمع، از هر گروه به اندازه‌ی سهمیه‌ی مندرج در بند ۷، نماینده‌ای به مجمع معرفی می‌شود.

رویه‌های کاری و انتخابات داخل گروه‌ها با پیشنهاد خود گروه‌ها و با تأیید و تدوین آئین‌نامه‌ای که در شورای مرکزی تصویب خواهد شد، تنظیم می‌شود. در صورت ارائه‌ی لایحه توسّط چهار گروه به صورت مشترک، شورای مرکزی موظّف است آن لایحه را با درج نظر خود برای طرح و تصویب در مجمع ارائه نماید.

گروه فعالان سیاسی، علاوه بر سایر کارکردها و فعالیت‌های مذکور در این سند، کمیسیون تشکل‌های سیاسی را که متشکّل از نمایندگان احزاب و تشکل‌های سیاسی و ۵ نفر از افراد تسهیل‌گر، با سابقه‌ی موفق در میانجی‌گری است، تشکیل می‌دهد. معیارهای دعوت از تشکّل‌های سیاسی از طریق تدوین در گروه فعالان سیاسی و تأیید در شورای مرکزی تعیین خواهند شد. کمیسیون تشکّل‌های سیاسی، ضمن هماهنگی فعالیت‌های تشکل‌ها و احزاب سیاسی و طرح و اجرای پروژه‌های مشترکی که مرتبط با اهداف و مأموریت‌های کنگره باشد، می‌تواند از طریق شورای مرکزی، لوایحی را برای تصویب به مجمع بفرستد. لوایح ارسالی از سوی کمیسیون تشکّل‌های سیاسی باید با فوریت متناسب و با الحاق نظر شورای مرکزی در مجمع بررسی شود. مجمع می‌تواند برای بررسی موضوعات مختلف، کمیسیون‌های دیگری ایجاد نماید.

فعالیت گروه های عضویت باید بصورتی باشد که ورود و مشارکت افراد و سازمان های جدید تشویق شود و راهیابی و نقش آفرینی افراد جدید بر مبنای شایستگی به تمام سطوح کنگره به راحتی امکان پذیر باشد.

رسیدگی به ادعاهای نقض حقوق مرتبط با اهداف کنگره و فعالیت‌های آن - چه از سوی اعضای کنگره و چه از سوی افراد خارج از کنگره - در کمیسیون حقوقی که توسّط گروه حقوقدانان تشکیل خواهد شد، قابل رسیدگی است. ترکیب و شیوه‌ی کار این کمیسیون به تصویب مجمع می‌رسد و آراء آن برای کنگره لازم‌الاجرا است.

مجمع، تنها در خصوص لوایح ارسالی از سوی شورای مرکزی و طرح‌هایی که به صورت کتبی تدوین و به تأیید ۲۰ درصد از اعضای مجمع یا اعضای کنگره رسیده است، رأی‌گیری می کند. در سایر موارد، دستور جلسه‌ها تنها به منظور بحث و بررسی موضوعات مختلف و ارائه‌ی گزارش در نظر گرفته خواهند شد.

در تمامی تصمیمات رسمی مجمع، در صورتی که حدّاقل ۳۰ درصد از اعضای مجمع، دارای نظر مخالف باشند، حق دارند نظریه‌ی اقلّیت خود را ظرف یک روز پس از اعلام نتیجه‌ی رأی‌گیری، به‌صورت مکتوب، به هیأت رئیسه ارسال نمایند. هیأت رئیسه موظّف به ثبت این نظر به پیوست رأی اصلی خواهد بود. نظریات اقلّیت، بخشی از مستندات رسمی کنگره است، و در صورت لزوم، همراه با مصوّبه منتشر خواهد شد.

مشروح مذاکرات مجمع، گزارش های نهایی مشورت‌ها و مصوبات آن در دبیرخانه کنگره ثبت شده و به صورت عمومی منتشر خواهد شد. هیأت رئیسه می‌تواند در موارد حساس و مطابق آیین نامه مصوب مجمع، جلسات را بصورت غیرعلنی برگزار کند.

اعضای شورای مرکزی ۱۱ نفر هستند و توسّط مجمع کنگره و از میان اعضای آن انتخاب می‌شوند. بر اساس نظر گروه فعّالان سیاسی و با توجّه به تنوّع و شمولیت حضور احزاب و تشکّل‌های سیاسی، تا سقف ۴ نفر از اعضاءی شورای مرکزی از میان کاندیداهای (حداقل ۷ نفر) معرّفی‌شده توسّط کمیسیون تشکّل‌های سیاسی و با رأی‌گیری در مجمع انتخاب می‌شوند. سایر اعضاء از میان اعضایی که توسّط ۱۰ عضو دیگر مجمع برای این سمت توصیه شده باشند و با رأی‌گیری انتخاب خواهند شد.

شورای مرکزی، مسئول تصمیم‌گیری در خصوص فعّالیت‌های سیاسی و اجرایی کنگره برای پیشبرد اهداف آن در قالب خطّ و‌مشی و اهداف اعلام شده توسّط مجمع خواهد بود. شورای مرکزی می‌تواند از طرف کنگره اعلام موضع کند و باید در خصوص تمام مواضع و فعّالیت‌های خود به مجمع پاسخگو باشد.

شورای مرکزی موظّف است شرایط احراز هویت متقاضیان عضویت و همچنین امکان مشارکت امن متقاضیان عضویت غیر‌علنی، به ویژه از داخل ایران را با راه‌حل‌های فن‌آورانه به شکلی فراهم کند که ضمن جلوگیری از اختلال و تقلّب در سیستم، امکان گسترش شبکه اعضاء با حفظ امنیت مهیّا گردد.

مجمع می‌تواند اعضای شورای مرکزی یا کلّ آن را مطابق آئین‌نامه‌ی مصوّب مجمع، استیضاح و از کار برکنار کند.

تعیین استراتژی‌های سیاسی و سیاست‌گذاری درباره‌ی مسائل روز و اتّفاقات سیاسی، مطابق با اهداف و سیاست‌های تعیین شده‌ی مجمع بر عهده‌ی این شورا است. شورای مرکزی همچنین مسئول تأیید آئین‌نامه‎‌های کاری و هماهنگی کلّیه‌ی فعالیت‌های گروه‌ها و کمیسیون‌ها و اطمینان از انطباق فعالیت آنان با اهداف و مأموریت کنگره است.

اعضای شورای مرکزی موظفند نظام مدیریت شورا را مشخص کنند و حدود اختیارات و مسئولیت اعضاء را تعیین کنند. صورت‌جلسات شورای مرکزی در دبیرخانه‌ی کنگره ثبت خواهد شد.

شورای مرکزی هرهفته یک بار تشکیل جلسه خواهد داد. در مواقع ضروری، با تصمیم رئیس، یا تقاضای یک سوّم اعضای جلسه، شورا تشکیل خواهد شد.

شورای مرکزی یک نفر را به عنوان مدیر اجرایی برای مدیریت سازمان اجرایی کنگره انتخاب می کند.

شورا موظف است در ابتدای هر جلسه مجمع گزارشی شفاف از فعالیت های خود به مجمع ارائه کند.

مدیر اجرایی مسئول ایجاد و مدیریت سازمان اجرایی، تجهیز منابع، اجرای مصوّبات مجمع، و شورای مرکزی است.

حدود اختیارات و مسئولیت‌های مدیر اجرایی، توسّط شورای مرکزی تعیین می‌شود.

مدیر اجرایی موظّف است به صورت دوره‌ای، گزارش فعّالیت‌های خود را به شورای مرکزی و مجمع ارائه نماید.

سازمان اجرایی موظّف است ضمن رصد کردن فعّالیت‌ها و بازخوردهای فعالیت کنگره، پیشنهادهای عملیاتی و استراتژیک را در کارگروه‌های اجرایی زیرمجموعه تدوین و برای تأیید به شورای مرکزی ارسال نماید.

اعضای هیأت نظارت ۵ نفر هستند که توسّط مجمع انتخاب خواهند شد.

اعضای شورای مرکزی، مدیران، و مسئولان کنگره موظّف هستند هر سه ماه یک‌بار به پرسش‌های هیأت نظارت پاسخ دهند و مدارک مورد درخواست آنها را ارائه کنند. وظیفه‌ی هیأت نظارت، بررسی انطباق فعالیت‌ها با مصوّبات مجمع است و شامل دخالت در امور اجرایی نمی‌شود.

هیأت نظارت موظّف است هر سه ماه یک بار گزارش بازرسی خود از فعّالیت کنگره را در اختیار مجمع قرار دهد.

ساختار و مأموریت کنگره متناسب با میزان موفّقیت و اعتمادسازی در مراحل اولیه و به‌صورت تدریجی توسعه پیدا خواهد کرد. کنگره تلاش می‌کند انعطاف‌پذیر باقی بماند و از ساختارهای صلب و ایستا پرهیز کند. طرّاحی پیشنهادهای بازنگری و به‌روزرسانی ساختار و آیین‌نامه‌ها توسّط یک کارگروه تخصصی انجام خواهد شد.

این سند در تاریخ ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ توسّط شورای هماهنگی کنگره آزادی ایران (مؤسس) به تصویب رسید. بدیهی است پس از تشکیل اوّلین دوره‌ی مجمع، شورای هماهنگی کنگره منحل خواهد شد و مجامع کنگره می‌توانند نسبت به ترمیم و ارتقای این سند اقدام نمایند.